Mantık: teminat ne zaman biter?
Vadeli işlemde borsa senin adına pozisyonun tamamını taşır; sen sadece teminat (marj) yatırırsın. Fiyat aleyhine gittikçe zarar teminatından yenir. Teminat, borsanın güvenlik payı olan bakım marjının altına düştüğünde borsa pozisyonu zorla kapatır. İşte o fiyat, tasfiye fiyatıdır.
Yaklaşık formül (izole marj, USDT-vadeli)
Bakım marjı oranı borsaya ve pozisyon büyüklüğüne göre değişir; küçük pozisyonlarda tipik olarak %0,4–%1 civarıdır. Formülün söylediği basit: 1/kaldıraç senin tampon bölgen, bakım marjı ise borsanın o tampondan peşinen aldığı pay.
Sayısal örnek
100.000 USDT fiyattan, 10x kaldıraçla, izole marjlı bir BTC long açtın. Bakım marjı %0,5 olsun:
Yani "%10 tamponum var" sanırsın ama gerçek tampon %9,5'tir. 20x'te aynı hesap %4,5'e düşer; 50x'te %1,5'e. Kripto 1 saatlik grafikte %1,5'lik dalgalanma sıradan bir gündür — 50x pozisyon, gürültünün kendisiyle tasfiye olur.
Formülün göstermediği iki erozyon
Fonlama: pozisyonu taşıdıkça 8 saatte bir fonlama ödemesi teminatını aşındırabilir; tasfiye çizgisi sen hiçbir şey yapmadan sana doğru yürür (bkz. fonlama oranı nedir). Fitil: tasfiye, kapanış fiyatına değil anlık fiyata bakar. Mum gövdesi geri dönse bile fitil çizgiye değdiyse pozisyon gitmiştir.
Kural: tasfiye, stop'un arkasında dursun
Stop'un tasfiyeden önce tetiklenmeli — hem de bariz bir farkla. Tasfiye ile kapanmak, planladığın zararın üstüne borsanın tasfiye ücretini de ödemek demektir. Kaldıracı, tasfiye çizgisi stop'unun en az 1,5–2 katı uzağında kalacak şekilde seç. Bu seçimin matematiği için: kaldıraç kaç olmalı?